Bu tarihin en büyük işgal filosu.
İnanılmaz.
1.200 savaş gemisi, 4.000'i aşkın çıkarma gemisi.
160.000'den fazla Müttefik askeri, Manş Denizi'ni geçip
Nazi işgalindeki Fransa'ya ilerler.
Askerî bir harekât başlatmak için sudan geçmek çok zor bir şey.
Nehir geçmek bile zor. 60, 70 kilometrelik denizi daha da zor.
Ama sahillere inmek sadece başlangıç olacaktır.
Heybetli deniz savunmalarının ötesinde
doğu cephesinde savaş tecrübesi epey yükselmiş olan
bir ordu beklemektedir.
Bedeli ağır olacaktır.
Bana döndü ve dedi ki
"Bir daha İngiltere'yi göreceğimi sanmıyorum."
Görmedi de.
D-Day işgali,
planlamadan aldatmaya,
çıkarmalardan muharebelere
İkinci Dünya Savaşı'nın en cesur olaylarından biridir.
Şimdi uzmanlıkla renklendirilmiş dünyada nadir bulunan görüntüler
bu hikâyeyi daha önce hiç görmediğiniz şekilde anlatıyor.
Haziran 1940.
Dunkirk.
Alman Blitzkrieg ilerlemesi Britanya ve Fransız ordularını
denize iter.
Avrupa kıtasında yenilmenin bıraktığı yaralar derindir.
Britanyalıların Fransa'dan atıldığı andan itibaren
hep biliyorlardı ki
eğer Almanlar Batı Müttefikleri tarafından yenilecekse
bir noktada
Britanya ordusu, Amerikan ordusu kıtaya dönmek zorundaydı.
Nazi işgali altındaki Avrupa'da tutunacak zemin bulmak
şimdi imkânsız gelmektedir.
1941 sonlarından itibaren
Hitler, bütün Atlantik kıyısına tahkimat yapılmasını emreder.
İspanyol - Fransız sınırından, Norveç'teki Arktik'e kadar.
Hitler buna Atlantik Duvarı der.
Atlantik Duvarı, Üçüncü Reich'ın kırılgan kanadını kapatma
amacı güdüyordu.
Birbirine kenetli bir sığınak sistemiydi. Ağır deniz silahları,
makineli tüfek yuvaları ve kıyı engelleri vardı.
Ancak iki yıl kadar sonra,
Müttefikler'in moralini toparlamak için
Churchill, Fransız bölgesindeki Dieppe Limanı'nın kontrolünü
ele almayı deneyecek kadar öz güvenli hisseder.
1942'de Müttefikler "Gireceksek bunu nasıl yapacağız?" diyordu.
"Nasıl gireceğiz?"
"Dieppe'e baskın yapalım. Bakalım 6.000 asker indirebilecek miyiz.
Bakalım Dieppe'i alabilip Alman saldırılarını püskürtebilecekler mi?"
Ama baskın tam bir fiyaskodur.
900'den fazla Kanada askeri öldürülür
ve yaklaşık 2.000 tanesi yakalanır.
Almanlar her zamanki gibi yenilmez görünmektedir.
Dieppe Baskını, herkese,
düşman bir kıyıya ordu indirmenin ne kadar zor olduğunu gösterdi.
Dieppe'deki büyük sorunlardan biri karaya zırhlı indirmekti.
Çıkarma gemileriyle askerler indiriliyordu.
Ama zırhlı araç indirmek, özellikle de tankları,
bir sorundu ve Dieppe'de bunu yeni anlamaya başlamışlardı.
Çok gizli tutulmasına rağmen
Alman istihbaratı, Müttefik baskınının geleceğini biliyor gibiydi.
Britanyalıların ve Kanadalıların Atlantik Duvarı'nı kendi başlarına
kıramayacakları belli olmuştu.
Bu sırada, Pasifik'te,
Amerikalılar, Midway'de ve Guadalcanal'da savaşı Japonlara taşımaktadır.
Sonra, 1943 yılında, doğuda,
Alman güçleri Stalingrad Muharebesi'nde felaket bir kayıp yaşar.
Alman ordusu ilk kez kırılgan görülmüştür.
Kasım 1943'teki Tahran Konferansı'nda
Joseph Stalin ve Başkan Roosevelt,
Winston Churchill'e baskı yapar.
Artık Atlantik Duvarı'nda ikinci bir cephe açmanın vakti gelmiştir.
Amerikalılar ve Britanyalılar arasında en başından beri
bir gerilim var. Soru ne zamandı.
Churchill, Kuzey Fransa'ya yapılacak bir işgali hiç kabul eder miydi,
bu net değil.
Amerikalılara, onların parasına, desteğine ve insan gücüne ihtiyacı vardı.
Winston Churchill, 1940'dan bu yana Britanyalıların
yaşadığı başarısızlıklar ve yenilgiler sebebiyle derin bir travma içindeydi.
Amerikalıların tam olarak anlamadığı bir şeyi biliyordu.
O da göğüs göğüse çarpışmada Almanların, dünyada görülmüş
en zorlu askerler olduğuydu.
Fransa'da bir kan banyosundan korkuyordu.
Bir kez daha, Biricni Dünya Savaşı'nda gördüğümüzün
benzerlerini görmekten korkuyordu.
1944'e gelindiğinde, Amerikalıların bunu yapmaya kesinlikle
kararlı olduğu gerçeğiyle yüzleşmek zorunda kaldı.
Amerikalıların hemen şah damarına saldırmak gibi bir içgüdüsü vardır.
Almanlarla savaştaysak önceliğimiz Almanya olmalı. Hemen gidelim.
Amerikalıların düşüncesi şu: "İngiltere'de
dev bir ordu toplayıp Manş Denizi kıyısına indirerek Almanya'ya saldıracak
kapasiteye sahibiz."
Ama Churchill itiraz ediyor.
"Atlantik Duvarı'ndaki savunma çok güçlü.
Bunu anlarlar, bizi daha denizin kıyısında yenerler.
Çok aşağılanırız. ABD ordusu, Britanya ordusu,
tüm Müttefikler moral kaybeder.
Bu Stalin'i kendi başına bir barış aramaya iter.
Kuzey Afrika, İtalya gibi kazanabileceğimiz yerlerde savaşalım."
Sorun şu ki Almanlar, Müttefikler'i İtalya'da tuzağa düşürüyor.
Orada ilerleme falan kaydedilmiyor.
Bu da Amerikalıların elini güçlendiriyor.
Churchill nihayet kabullenir. Ve Overlord Harekâtı'yla
Fransa'yı hedef alan Müttefik işgaline yeşil ışık verilir.
Çok gizli şekilde çalışan
Britanyalı ve Amerikalı plancılar Atlantik Duvarı'nın en zayıf noktalarını
araştırmaya başlarlar.
Dieppe'de öğrendikleri üzere
işgalci ordunun bir şansı olması için
tamamen sürpriz olması gerek.
İlkbahar, 1944.
Naziler, doğuda Sovyetler'e geniş topraklar kaybeder.
Artık, Atlantik Duvarı boyunca 5.000 kilometrelik alanda
Britanya'nın yürüteceği bir Müttefik saldırısı şüpheleri vardır.
Kritik olarak, Alman istihbaratı, Pas-de-Calais karşısında birikmekte olan
Müttefik askerlerini rapor eder.
En kısa geçiş yolunu sunduğu için
işgalin en çok beklendiği yerdir.
Bu sebeple, Alman savunmalarının en güçlü olduğu yer Calais'dir.
Ama Hitler risk almayarak Atlantik Duvarı'nın başına en iyi generali
Erwin Rommel'i verir.
Rommel, en popüler Alman generalidir.
Yani onu batıya göndermek, hem askerlere
hem de Alman toplumuna güçlü bir mesaj veriyor.
Onlara öz güven veriyor ve şunu diyor:
"Bakın. En iyi generalimiz artık batıda.
Müttefikler'i denizi dökecek."
Ama Rommel, kıyı savunmalarını ilk görüşünde
hiç de geçilemez olmadıklarını fark eder.
Daha da istihkâm emri verir.
Sahillere milyonlarca mayın,
binlerce kilometreyi kaplayan dikenli tel
ve işgalci orduya karşı dayanabilecek yeni engeller konulur.
Ama Müttefik planlaması gelişmektedir.
Müttefik casus uçakları Rommel'in yeni savunmalarının fotoğraflarını çeker.
Fransız Direnişi de her istihkâm edilen bölgedeki askerler hakkında
oldukça kesin bilgiler gönderir.
Bu sırada, Britanyalı komandolar ufak denizaltılardan yüzerek
Fransız sahilindeki kumdan örnekler alır.
Britanya'da, mühendisler, Rommel'in engellerini aşabilecek
iyi araçlar ve silahlar icat eder.
Percy Hobart adında özel, acayip bir Britanyalı tasarımcı var.
O farklı türde tanklar düşünüyordu.
Bir tanesi alev püskürtücüydü.
Bir tanesi yüzen tanktı.
Bu modifiye edilmiş tankların resimleri
görünüşte saçma görünüyor.
Aptalca görünüyorlar.
Hatta "Hobart'ın Eğlenceleri" lakabı takılıyor.
Ama her birinin bir amacı vardı.
Amerikalılara göre oraya girip
düşmanla savaşmak gerekiyordu.
Britanyalıların değişik fikirlerine karşı hep şüpheyle yaklaşırlardı.
Amerikalıların aldığı tek kısım, en başarısız kısımdı.
Bu da yüzen tanklar.
Ama Britanyalılar haklıydı. Savaş tarihinin en zorlu
meydan okumalarından birini geçmek istiyorsan
bunu yapabilecek yepyeni oyuncaklara, eşyalara gerek vardı.
"Bu aygıtları bulacak kadar zekiyiz."
deme eğilimi vardı.
Ve bazıları sahiden de zekiceydi.
Mayın tahrip tankları bunlardan biriydi.
Bu tankların önünde kolları vardı,
bu kollarda dönen, zincirli makara vardı.
Bu önündeki zemini döverek
mayınları patlatırdı.
Kapı durdurucusu şeklinde yapılmış bir tank bile vardı.
Önünde bir rampa vardı, rampa deniz suruna doğru açılırdı
ve üstünden diğer tanklar geçebilirdi.
Büyük ölçekte, mühendisler, Müttefik işgalinin
iyi şekilde desteklendiğinden emin olurlar.
İşgal araçlarına gereken yakıtı sağlamak için
Manş Denizi altına gizlice petrol hattı kurarlar.
Dev yüzer iskeleler, Mulberry limanları inşa ederler.
Bu hazır limanlar Manş Denizi boyunca çekilerek
tedarik araçları filosunun yükünü boşaltmasını sağlayacaktı.
Limanınız yoksa, Dover boyutunda
iki liman inşa edip onu Manş Denizi boyunca yüzdürün.
Bu kesinlikle sıra dışı.
D-Day'in boyutu inanılmaz.
1.200 savaş gemisi,
4.000'i aşkın çıkar gemisi,
12.000 uçak var.
Kesinlikle devasa.
D-Day işgali, Müttefikler'in Deniz Kuvvetleri'ni,
Kara Kuvvetleri'ni ve Hava Kuvvetleri'ni merkezi bir komuta yapısında buluşturur.
General Dwight D. Eisenhower,
bu harekâtın Müttefik Yüksek Komutanı yapılır.
Kara Kuvvetleri'nin başında
ve işgal planının çoğunun arkasında yer alan isim
Britanyalı General Bernard Montgomery'dir.
Müttefikler, işgal bölgesini sır olarak sakladıklarına inanıyorlardı
ama tarihi saklayamazlardı.
Fransız dalgaları, işgalin 5 Haziran'da başlamasını şart koşuyordu.
O zaman en düşük seviyede olacaklardı.
Şimdi, havanın da iyi olmasını ummalılar.
Dalgalı deniz, çıkarmayı imkânsızlaştırmasa bile
zorlaştırır.
Churchill, ne kadar iyi planlanırsa planlansın
zorlu kıyı savunmalarına karşı sürprizlerle dolu Manş Denizi'nden
başlatılacak bir işgalin kolaylıkla kan gölüyle bitebileceğini biliyordu.
Denizden yapılacak bir işgalin en önemli yanı
denize dökülmemektir. Başarısız olmamasıdır.
Hâlâ daha büyük bir risk taşıyor.
Almanlar biliyor olacak mı? Hazır olacaklar mı?
Müttefikler suları tamamen kontrol etse de,
gökyüzünü tamamen kontrol etse de
akıllıca bir plan yapmış olsalar da
hâlâ daha birçok şüphe, endişe ve anksiyete vardı.
D-Day çıkarmaları için ön hazırlıklar
Müttefik bombardıman uçaklarının, kuzey Fransız kıyısı boyunca
Alman radar istasyonlarına saldırmasıyla başlar.
Uçaklar ayrıca daha iç kısımlardaki Alman tedarik rotalarını da bombalar.
Taşıma planında bu büyük ağır bombardıman filolarının demir yollarını,
kanalları, tedarik merkezlerini, tedarik depolarını,
petrol depolarını bombalaması var.
Amaç, Alman ordusunun güçlerini çabuk hareket ettirip
tedarik sağlama becerisini kesmek.
Arka planda, altyapı bombalanması kararı
hararetle tartışılır.
Müttefik hava gücünün nasıl kullanılacağı konusunda Müttefikler tartışıyordu.
Ulaşım stratejisinde ısrarcı olan kişi Eisenhower'dı.
Bu da köprüleri, demir yolu merkezlerini,
ulaşım ağlarını vurarak Almanların, hedef alınan kıyılara
destek kuvvet göndermesini engellemekti.
Ama Britanyalılar buna karşı çıkarak
bunun kabul edilemez düzeyde Fransız zayiatına yaratacağını söylüyordu.
Ama Eisenhower bunda ısrarcı oldu.
Artık, işgalin eli kulağında olduğu gizlenmemektedir.
Almanlar, Müttefik radyosunu yakaladığında
çıkarma alanının Calais olacağı onaylanır.
Britanya'da,
iki milyonu aşkın Müttefik askeri,
3.000 tank,
ve 12.000 uçak, tarihin en büyük işgali için hazırlanmaktadır.
5 Haziran 1944 tarihinde, D-Day'in arifesinde
6.500 gemilik bir donanma yola çıkar.
Ama çok uzağa gidemezler.
Kötü hava sebebiyle işgal durur.
Bu harekâtta hava, ayın görünüşü
ve dalgalar çok önemli.
Hava üstünlüğünden faydalanabilmeleri için
havanın temiz olması kesinlikle şarttı.
Daha sonra gemiler gelip isabetli şekilde atış yapabilirlerdi.
En önemlisi de deniz seferine dayanıklı olmayan çıkarma gemilerini
gönderebilirlerdi.
Binlerce piyade birliği, Manş Denizi kıyısındaki
zorlu denizlerde kapana kısılır ve deniz tutar.
21 yaşındaki şoför ve tamirci Joe Cattini
çıkarma gemilerinden birinde,
Wight Adası kıyısında sıkışmıştır.
Piyadedeki çocukların çoğunu, ki çok büyük çoğunluğu gençti,
deniz çok fena tutmuştu.
Cidden annelerini sayıklayarak ağlıyorlardı.
Eve dönmek istiyorlardı.
Yeşil ışık nihayet yakıldığında
askerler, Eisenhower'dan moral artıran bir konuşma duyar.
Uğruna aylardır uğraştığımız büyük bir sefere
çıkmak üzeresiniz.
Dünyanın gözü üzerinizde.
Göreviniz kolay olmayacak.
Daha sonra, askerlerin çoğu büyük sürprize uğrar.
Çıkarmanın Pas-de-Calais'ya olacağını düşünüyorduk.
Needles'ı geçtiğimizde sola dönmek yerine
daha da sağa gittik.
Cherbourg'a doğru.
Gemidekilerin çoğu bilmese de
Müttefikler Calais'ya değil
Normandiya'ya gitmektedir.
Truva Atı'ndan bu yana yapılan en büyük askerî aldatmada
Hitler ve Rommel aptal yerine konulmuştur.
Müttefikler'in, İngiltere'nin güneydoğusunda,
tam Pas-de-Calais'nın karşısında dev bir işgal ordusu topladığına
inanarak aldanmışlardı.
Bu bir hayalet orduydu ve başında ABD Generali George Patton vardı.
Almanlar, en çok Patton'dan korkuyordu.
Kışlalar inşa ettiler,
ordu için tesisler yaptılar.
Sahte toplar, sahte tanklar, her tür sahte araçlar vardı.
Şişirilebilir cipler, uçaklar ve tanklar
Alman keşif birliklerini
General Patton'ın hayali birinci ordusunun gerçek olduğuna inandırmıştı.
Hitler'in güvenilir casus ağı bile göründükleri gibi değildi.
Almanların Britanya'da casusu yoktu.
Var sanıyorlardı ama var sandıkları o casuslar
aslında döndürülmüş ve çift taraflı çalışmaya başlamıştı.
Onları kullanmanın en iyi yolu da stratejik bir aldatmaydı.
Zamanla, bu çifte ajanla
bir hikâye oluşturmak,
İngiltere güneydoğusunda Pas-de-Calais'yı tehdit eden
bir ordu oluşuyormuş gibi yapmak.
Almanlar, İngiltere güneydoğusundaki hayalet orduya hazırlanırken
bir milyonu aşkın gerçek Amerikalı, Kanadalı ve Britanyalı askerler
kıyının daha uzak bir tarafında,
Normandiya'nın geniş ve açık sahillerinin karşısında toplanmaktaydı.
Müttefikler'in D-Day öncesindeki en büyük şansı
inanılmaz hava üstünlükleriyle sebebiyle Alman hava keşif birliklerini
güney kıyısından uzak tutabilmekti.
Almanlar,
güney kıyısında olanları fotoğraflayabilseydi
Pas-de-Calais olamaz, Normandiya olacak derlerdi.
Sır olarak saklanabilmesi inanılmaz.
Almanlar, bir işgalin başlayacağını kesinlikle biliyordu.
Bir şey gelecekti.
Ama ne zaman ve nereye geleceğini bilmiyorlardı.
İşgal filosu inmeden bir gece önce...
...bir hava harekâtı başlar.
8.000 Britanyalı ve 13.000 ABD'li paraşütçü asker
Nazi kıyı savunmalarının arkasına,
denizden yapılacak çıkarmalardan önce atılmak üzere taşınır.
Birdenbire gökyüzünde gürleme sesleri duyduk
ve yukarı baktığımızda bir sürü uçak vardı.
O kadar siyahtı ki gökyüzü görülmüyordu.
Ama harekât kötü başlar.
Ağır bulut örtüsü yüzünden paraşütçüler iniş noktalarını ıskalar.
Almanlar da, Müttefik paraşütçülerini bataklığa saplamak için
arazileri suyla kaplarlar.
D-Day'in, gözler önüne serilmiş önemli yanlarından biri
havanın bu tür bir harekât için oldukça marjinal olmasıydı.
Bırakılan askerlerin çoğu,
özellikle Amerikan birlikleri,
çok geniş bir alana dağılmıştı.
Çok sayıda paraşütçü su basan alanlara inip boğulmuştu.
Paraşütçülerin görevi bir araya gelmek,
Alman karşı saldırılarını oyalamak, sonra deniz çıkarma güçlerine katılmak
ve Normandiya yakınındaki tek Alman Panzer birliğinde kaos yaratmaktır.
Altıncı Hava İndirme Tümeni, Alman 21. Zırhlı Birliği'nin
toplanma alanına inmişti.
21. Zırhlı Birliği'nin kıyılara karşı
bir karşı saldırı başlatması gerekliydi
ama Hava İndirme Tümeni toplanma alanının ortasında olduğundan
Almanlar ilk kime saldıracaklarını bilememişti.
Sonunda, Almanlar güçlerini böldü.
Bu da bir karışıklık yarattı.
Toplar ve küçük zırhlı araçlar
paraşütçüleri desteklemek için planörlerle getirilir.
Onlar da ağır zayiat alır.
D-Day planör askerlerinin üçte biri öldürülür,
yaralanır veya esir alınır.
Kayıplar korkunçtu.
Almanlar bazı arazilere dubalar koymuştu,
bu inen planörleri parçalamıştı. Diğerleri düşmüştü.
Ama inebilenlerin sayısı yeterlidir ve Alman ön cephesinin
ardındaki önemli merkezleri ele geçirmekte etkili olurlar.
Britanya Planör Birlikleri
kanallar boyunca ele geçirmeleri gereken köprülere
aşırı yakın inebilmişti.
Özellikle de Pegasus Köprüsü'ne.
Bu, Alman destek birliklerinin gelmelerini geciktiren
önemli bir faktördü.
Ama en yakın tehdit oluşturan şey
Alman Panzer birlikleriydi.
Ama Almanlar, Normandiya'ya bırakılan Müttefik askerlerinin gerçek mi
yoksa aldatmaca mı olduğundan emin değildi.
Almanlar için her şey oraya destek sağlayabilme hızıydı.
Yakınlardaki kıyılarda bekleyen pek çok Panzer birlikleri de var
ama ana çıkarma noktası Pas-de-Calais mı olacak
yoksa Normandiya mı? Onu bekliyorlar.
Bu karışıklığa ek olarak, dört Panzer birliği
Hitler'in direkt emri olmadan hareket edemez
ve Führer hâlâ uyumaktadır.
Saldırı alarmı verilse de kimse Führer'i uyandırmak istemez.
Yani bizzat onun kontrolü altında olan dört Panzer birliği
bölgeye hızlıca gönderilemez.
Daha da kötüsü, bu kritik saatlerde
Rommel bile kontrolü ele almak için orada değildir.
En önemli iki kişi
yoktur veya tepki verememektedir.
Rommel ve Hitler.
Hitler uyuyordu.
Rommel, bu muharebede 24 ila 48 saat arasını
en önemli gören kişi olmasına rağmen
o nerededir?
Almanya'da karısının doğum günü kutlamakta.
6 Haziran tarihinde havanın kötü olacağını söyleyen
Alman hava tahmin raporuna çok fazla güvenmişti.
Sonra hava, Müttefikler'in yararına değişir.
6 Haziran tarihinin erken saatlerinde
Eisenhower için bir fırsat penceresi açılır.
Ve işgal filosu Fransız kıyısında durmaktadır.
Şafak sökünce, Müttefik işgal filosunun devliğine
Calais'deki değil, Normandiya'daki Alman askerleri
ilk kez tanık olur.
Normandiya'daki sığınaklarda oturan Almanlar için
Müttefik donanmasının görüntüsü korkunç olmalı.
Metal ile dolu bir deniz.
Tanıklar, sadece gözlerine inanamadığını hatırlıyor.
Dünya tarihinde toplanan en büyük donanma buydu
ve birdenbire, Normandiya kıyısında
karanlıktan belirivermişti.
6.500 gemiden oluşan geniş donanma
Normandiya'daki beş sahil çıkarmasına hazırlanır.
Her birine farklı bir kod adı verilmiştir.
Amerikalılar Utah ve Omaha Sahilleri'ne inerek
batı yanını güvene alacak,
sonra da Müttefik çıkarmalarını hızlandırmak için
Cherbourg büyük limanını almayı deneyecektir.
Britanyalılar, doğu tarafındaki Gold ve Sword Sahilleri'ne inecek,
Kanadalılar da aradaki Juno'ya.
Kıyıya çıktıktan sonra yollarına devam edip
aynı gün, önemli Caen şehrini ele geçirmeye çalışacaklar.
Gold Sahili'ne üç kilometre uzakta,
20 yaşındaki harekât üssü asistanı Denys Hunter
Rommel'in en uzun gün diyeceği
şeyin ilk ışığını görmek üzere.
Güneş doğunca, etrafımız gemilerle sarılmıştı.
Tamamen sarılmıştı, yüzlerce gemiyle.
Alman savunma pozisyonlarına dev bir deniz bombardımanı başlar.
Ses kesinlikle korkunçtu.
O zamanlar kulak koruyucu falan gibi şeyler yoktu.
Biz de elimizden geleni yaptık.
Yıllar süren planlama ve aldatma sonrası
zor kısım gelmişti.
Askerlerin en savunmasız olacağı sahillere çıkarma yapmak.
Askerî bir harekât başlatmak için sudan geçmek çok zor bir şey.
Nehir geçmek bile zor.
60, 70 kilometre deniz daha da zor.
Utah Sahili'nde, deniz sakindir.
D-Day'de harekât başlama saati, 06.30'dur.
İlk Amerikan askerleri iner.
Sahil savunmalarında sadece 100 Alman vardır.
ABD 197 zayiat bildirir.
Beklenenden çok daha azdır.
Ama Omaha Sahili'ndeki Amerikalılar için durum çok daha farklıdır.
D-Day hazırlıkları çok büyüktür.
Harekât planları çok ayrıntılıdır
ve neredeyse akla gelebilecek her senaryoya kadar yazılmıştır.
Ama askerler arasında eski bir söz vardır.
O da hiçbir planın düşmanla temasa kadar yaşamayacağı.
Savaş tecrübeli 1.000 Wehrmacht askerinin
Amerikalıları beklediğini Müttefik istihbaratı bilmemektedir.
Müttefik çıkarma gemisi sığlıklara takılır.
Suya batırılabilir tankların çoğu da çok erken atıldığı için batar.
Deniz ve tecrübeli Wehrmacht askerleri arasında yakalanan Amerikan askerleri
açık hedef olur.
Omaha Sahili bir felakettir.
Amerikalılar için Omaha'da ters gidebilecek her şey ters gitti.
Plan başarısız oldu.
Sonunda binlerce asker, sahildeki Alman makineli tüfeklerinin
altında kapana kısıldı.
Çoğu ABD askeri daha ilk kurşun yağmurunda ölür.
Gün boyunca toplam zayiat 3.000'in üzerindedir.
Britanyalılar bir saat sonra 07.25'de Sword Sahili'ne inerler.
İstihkâm erleri ve mayın tahrip tankları sahili mayınlardan temizler.
Başarılı bir çıkarma olur.
Sakin sularda, batırılabilir tanklar kıyı şeridine kadar yüzmeyi başarır.
Ama Atlantik Duvarı'nın bu kısmında güçlendirilmiş büyük pozisyonlar bulunur.
Hillman kod adı verilen bu mukavemet noktalarından biri
silah pozisyonları açısından tam bir labirentti
ve Britanya ilerleyişini durduruyordu.
Juno'da, ilk Kanada çıkarma gemisi
07.49'da sahile ulaşır.
Kanadalılar, iki yıl önce Dieppe'de kaybettikleri dostlarının
intikamını istemektedir.
Ama onlar da ağır kayıp alırlar.
24 çıkarma gemisinden 20'si,
hızlı gelen bir dalganın onları Nazi mayınlarına ve sahil engellerine
doğru itmesi sonucu batar.
Gold Sahili'nde, ilk Britanya çıkarma gemisi varır.
Ben indiğimde,
daha gemideyken bile su dizlerime kadar geliyordu.
Tek istediğimiz o bottan inmek,
o sahilden çıkmak ve sert zemine basmaktı.
Bomba çukurlarına çarpan birkaç kamyonet direkt batmıştı.
Cephedeki aptallardan bir tanesi kuyrukta beklememeye karar vermişti.
Havaya uçtu ve bu çoğumuzu ürküttü.
Sahili görecek kadar yaklaştığımda
patlamaları, yoğun dumanı, makineli tüfek ateşini görebiliyorduk.
Sonra da rampayı indirip suya çıktık.
Su belime kadar geliyordu.
Çok fazla teçhizat taşıyordum ve şöyle düşünmüştüm:
"Burada düşersem bir daha kalkamam."
Hunter'ın birlik komutanı Binbaşı Kenneth Swan'dı.
Binbaşı Swan
"Yolun oradaki duvara doğru koşun.
Bakmayın. Ve asla durmayın." dedi.
"Duran ölür." demişti.
Duvarı geçip açık araziye geldiğimizde
bize ateş eden bir keskin nişancı vardı.
Binbaşı Swan bana döndü ve dedi ki:
"Bir daha İngiltere'yi göreceğimi sanmıyorum."
Göremedi de.
Uzakta, Alpler'de, Hitler'in nihayet uyanması
ve haberleri değerlendirmesi
sabah 09.00'dan sonra olur.
Calais'ya saldıran iki büyük filonun olduğu bilgisini alır.
Normandiya sadece güçlü bir aldatmacadır.
Asıl hedef Calais'dir.
Hitler, titiz bir Britanya aldatmacasıyla yine kandırılmaktadır.
Pencere denen şey, uçaktan atılan, daha sonra
düşman radarına yansıtılan folyodan levha.
Yani Alman radarında bu
yavaşça yaklaşan bir filo gibi görünüyordu.
Filo da net bir şekilde Pas-de-Calais'ye geliyordu.
İç kısımlarda daha da kaos çıkar.
Alman askerleri Müttefik paraşütçülerinin önünü kesmek için koşarken
birçoğunun Rupertlar olarak bilinen kuklalar olduğunu fark ederler.
Rupertlar, Alman savunmacıları arasında daha da büyük
bir kaos yaratmak için daha da iç kısma atılmışlardı.
Bunlar atılınca, oraya koşup
bu kuklaları buluyorlar.
Sonra gerçek paraşütçüler atıldığında
onları da sahte sanacaklar.
Toplamda 10.000 civarında verilen zayiata rağmen
D-Day'de Müttefik askerlerinin ve makinelerinin sayısının ağırlığı
nihayetinde Alman savunma pozisyonlarına karşı üstün gelir.
D-Day'de o gün Manş Denizi'ni
toplamda neredeyse 160.000 Müttefik askeri geçer.
Üniformaları daha kurumadan, Britanyalı ve Kanadalı piyadeler
bir sonraki stratejik hedefleri olan
Caen şehrine ilerlerler.
Müttefikler'in çıkarmaları için Caen kesinlikle çok önemli
çünkü her yöne açılan bir kapısı olan büyük bir merkez.
Normandiya'dan kuzeye, doğuya, güneye.
Sahilden ileri gidebilmek için almaları şart.
Saat 15.00'da, Müttefik sahillerinin çoğunluğu kontrol altına alındıktan sonra
Hitler tamamen kandırıldığını fark eder.
Nihayet, Hitler Gençliği'nin yobaz üyelerinden oluşan
12. SS Panzer Birliği'ni, Caen'daki
21. Panzer Birliği'ne katılması için gönderir.
Bir araya gelen bu iki güç, Müttefikler'i denize dökebilir.
12. SS Birliği'nin komutanı
SS Standartenführer, Kurt Meyer,
yetenekli bir Panzer komutanı olmasının yanı sıra acımasız bir Nazi.
Adamlarını, Fransa'da savaşmakla
vatanlarında savaşmak arasında fark olmadığına ikna ediyor.
Hitler Gençliği birliği, yırtıcı bir şekilde savaştı
ve çoğunlukla son mermilerine kadar çarpıştılar.
Bazı Britanya askerlerinin İtalya ve Kuzey Afrika'da
savaşma tecrübeleri olsa da
çoğu, SS Panzer Birliği gibi ölümcül bir düşmanla hiç karşılaşmamış durumda.
Ama kritik olarak, 12. Birliğin bazıları
Lisieux'taki bir başka Müttefik paraşütçülerine karşı gönderilir.
Ama gerçekte, daha da çok Rupertlarla karşılaşmaya gitmektedirler.
Müttefik aldatmacası onlara kritik zaman kazandırır.
Ama savaş tecrübeli
SS Panzer Birliği'nin diğer yarısı Caen'a ulaşır
ve orayı ölümüne savunmaya hazırlardır.
Almanlar, Caen etrafında katı bir savunma hattı kurmuşlardı.
Çıkarmalardan sonra, Müttefik askerleri fiziksel olarak yorgundu.
Bu da Almanların, savunmalarını yeniden toplamalarını sağladı.
Yani Normandiya'dan kolayca geçilememişti,
bir yıpratma harbi sürüyordu.
Caen'i ele geçirmeye çalışan Müttefik kara kuvvetlerinin komutanı
tartışmalı mareşal, Bernard Montgomery'ydi.
Montgomery çok bencil birisi.
Biraz otistik bile olabilir.
Pek empatisi yokmuş gibi duruyor.
Kendini sadece askerlerin lideri olarak değil
süs olarak görmeye başlamıştı.
Orada çok ciddi bir muharebe yaşanıyordu.
Burada konu Montgomery değildi. Konu, nihayetinde,
Almanya'ya ulaşmaktı.
Monty, Amerikalı meslektaşlarına da
kendini pek sevdirmez.
Bazı diğer Britanyalı generaller
Amerikalılarla iyi geçinip onlara nazik olmanın önemini anlarken
Montgomery savaş boyunca neredeyse her fırsatta
Amerikalıları istikrarlı şekilde aşağılamıştır.
Panzer savunmalarının gücüne ve vahşiliğine rağmen
Monty, Caen'da ilerleme kaydederse
Müttefikler hızlıca Fransa'ya ve nihayetinde de
Almanya'ya girebilir.
Monty'nin görevi çok önemli.
Caen'ın ötesindeki arazi tanklar için muhteşem.
Caen'ı ve onun önemli yollarını alabilirse o zaman dağılmayı hızlandırabilir.
D-Day'den bir hafta sonra, Villers-Bocage kasabasında
Alman tank komutanı Michael Wittmann
15 dakikalık, cesur bir saldırıyla
ondan fazla Britanya tankına pusu atar ve onları yok eder.
Almanlar için oldukça küçük bir taktiksel galibiyet olsa da
Alman propagandası bunu Müttefikler'e karşı
dev bir zafer olarak anlatır.
Michael Wittmann da Nazi propagandasının kahramanı olur.
Villers-Bocage'a geldik.
Almanlar, bazı evlere
Tiger tankları koymuştu.
O evleri top ateşine tutma emrimiz vardı.
O köyde ayakta kalan tek bir ev bile yoktu.
Sadece Almanları değil, sivilleri de öldürmüştük.
Bu konuda çok sarsılmıştık. Gerçekten perişan hâldeydik.
Monty, Caen'da çok az ilerleme kaydederken
batıdaki Amerikalılar, çıkarma sahilinden çıkmanın
kolay olmadığını fark eder.
Amerikalıların olduğu sahil tarafı ağaçlık bir bölgeydi.
Ünlü çalı çitleri vardı, arazileri ayırmak için yapılmışlardı.
Mahsulleri rüzgârdan korumak için harikalardı.
Ama Almanlar için de harika gizlilik sağlıyorlardı. Almanlar bunu kullandı.
Arkada adamlarını bıraktılar. Hatta çalılıkların içinde.
Muhteşem bir şekilde gizlenmişlerdi. Çıkarma sahilinden
çıkmaya çalışanlara ateş ediyorlardı.
Normandiya ağaçlıklarındaki uzun çalı çitleri
bazı Müttefik Sherman tankları için geçilemez durumdadır.
Geçebilmeleri için bazılarının önüne çalı kesici dişler konulur.
Ama bu Müttefik tankları ağır Alman Panther tankları için kötü rakiptir.
Sherman tankları kolayca tutuşur.
Almanlar onlara Tommy ocağı diyordu.
Almanlar bir uçaksavar silahını
tanksavar silahına çevirmişti
ve Müttefikler buna iyi yanıt verememişti.
Topçu ateşimiz Almanlardan çok daha üstündü.
Almanların sahip olduğu tek bir silah dışında.
88 milimetrelik.
Çok ölümcül bir silahtı.
Tanklarımız daha cephanesini kullanacak kadar yaklaşamadan
tanklarımıza ateş açıyorlardı.
Ana yoldan ilerliyorduk.
Yollar çok kuruydu. Bu yüzden araçlar çok toz atıyordu.
Ama biz bir Alman 88'inin
bu yolu hedef aldığını fark etmemiştik.
Almanlar görmüştü.
Bir top attılar.
Tam da kamyonetin ortasında düştü.
Petrol doluydu ve kül oldu.
Ben hareket edemedim.
O kadar şok olmuştum ki hareket edemedim.
18 Temmuz tarihinde
Caen çevresindeki tıkanıklığı açmak amacıyla
Goodwood Harekâtı'yla ağır bombacılar, Alman ön cephesini
7.000 tondan fazla bombayla vurur.
Sonrasında yaşanan tank savaşı, Britanya ordusunun savaştığı
en büyük tank savaşıdır.
Bir hafta sonra, Amerikan bombacıları, Kobra Harekâtı ile Saint-Lô yakınındaki
Almanları vurur.
Yedi hafta sonra, Monty'nin bir gün süreceğini
tahmin ettiği Caen muharebesi
son noktasına ulaşır.
Britanyalılar ve Kanadalılar, ev ev yapılan mücadelelerle
Alman pozisyonlarını temizler.
Amansızca yapılan Müttefik bombardıman seferi, Caen'ı dümdüz eder.
Binlerce Fransız çapraz ateşte kalır.
Caen'da çok fazla sivil zayiat vardı.
Oradan geçerken gördüğümüz manzara çok kötüydü.
İnsanlar berbat durumdaydı. Kesinlikle çok kötüydü.
Cephaneleri, gıdaları ve teçhizatları tükenen Alman direnişi
zayıflamaya başlar.
Müttefik hava üstünlüğü, Nazi tedarik ağlarını acımasızca bombalar.
Yedinci Ordu, Hitler'e, Müttefikler'le savaşmak için her gün
4.500 ton tedarik gerektiğini bildirir.
Ama ulaşabilen miktar bunun çeyreğinden biraz fazladır.
Petrol ve yedek parça olmayınca
pek çok Alman tankı terk edilir.
Almanlar eziliyordu. Yeniliyorlardı.
Bir Tiger tankı mekanik olarak arızalanınca
sonsuza dek giderdi. Tamir ağı yok ki.
Ama Sherman tankı arızalanınca bir sürü mobil atölye hazır.
Almanlar, askerlerine tedarik sağlayabilmek için
atlara bel bağlamak zorunda kalır.
O aşamada beni en çok şaşırtan şey
Almanların kullandığı at sayısıydı.
Düzinelerce at yatıyordu.
Biz onların modern, mekanize bir ordu olduğunu düşünüyorduk.
İnsanlar Panzerlerle ilgili aktüalite filmlerini
izledikleri için Alman ordusunun özünde ata bel bağlayan bir ordu
olduğunu unutuyor.
Amerikalılar ve Britanyalılar tamamen mekanizeyken, Almanlar değildi.
Normandiya'daki ön cephesi çöken Almanlar
bombalanarak teslim olmaya zorlanır.
Amerikalılar güneyden ve batıdan,
Britanyalılar ve Kanadalılar da kuzeyden ve doğudan yaklaşırken
100.000 Alman askeri kendini Falaise Cebi'nde sıkışmış bulur.
Amerikalılar ile birlikte Falaise bölgesini sarmıştık.
Yavaşça içeri doğru ilerliyor ve kordonu da sıkılaştırıyorduk.
En çok acı çeken hayvanlardı.
Ölü hayvanlardan ve cesetlerden gelen koku berbattı.
Oraya doğru ilerlerken, ölüm kokusu sebebiyle
hasta olmamaya dikkat ediyorduk.
10.000 asker öldürüldü
ve 40.000 asker esir alındı.
Bu, Fransa'daki Alman ordusunun sonu anlamına geliyor.
Doğu cephesinin çöküşüyle, 1944 yazı itibarıyla,
Almanya iki dev yenilgi almıştı.
Almanlar günde yaklaşık 6.000 ile 6.500 arası zayiat veriyordu.
Alman ordusu Fransa'da yenilse de
işi bitmemişti.
Hem de hiç.
50.000'i Falaise'dan kaçar.
Neredeyse bütün kıdemli subaylar da dâhil olmak üzere.
İki, üç hafta sonra bu harap olan ordunun aynısı
inanılmaz sayıda bir kısmı yeniden savaşabilecek duruma gelip
savaşı Mayıs 1945'e kadar uzatacaktı.
25 Ağustos 1944 tarihinde
Paris nihayet özgürleştirilir.
Ama iki tarafın da yaşadığı kayıplar bu zaferi Müttefikler için acılı kılar.
Normandiya'da yarım milyonu aşkın Müttefik ve Alman zayiatı verilmiştir.
Çapraz ateşte kalan 20.000 sivil de öldürülmüştür.
Gün başına ölüm oranı, Birinci Dünya Savaşı'ndaki
Somme, Verdun, Passchendaele gibi yerlerden daha yüksekti.
Almanlar, biz savaşmamaları gerektiğini düşündüğümüzde de savaşmayı sürdürdü.
Artık bu iş bitsin gitsin istiyorduk.
O gün yanımda iyi bir koruyucu meleğim vardı sanırım.
Hatırladığım birkaç olayda da aynı şekilde.
Avrupa savaşında bir dönemeç dönülmüştür.
Normandiya çıkarmalarının başarı olduğuna şüphe yok.
Gerçekte büyük askerî başarıydı,
büyük teknoloji başarısıydı,
büyük bir Amerikalı, Britanyalı ve Kanadalı cesareti başarısıydı.
Sovyet hâkimiyetine karşı Amerikalıların
Avrupa'yı koruması çok önemliydi
ve bunu hızlandıran şey Normandiya çıkarmaları oldu.
Dunkirk'ün ve Fransa yenilgisinin intikamı alınmıştır.
Churchill, onlarla sahilde savaşacağını söylemişti
ve Müttefikler'in yardımıyla sözünü tutmuş oldu.
Savaş henüz bitmemiştir.
Ama D-Day ve Normandiya muharebesi
sonun başlangıcının göstergesiydi.